OOP - NESNE TABANLI PROGRAMLAMA

1. Dersin Amacı

Nesne Tabanlı Programlama dersibinin amaçlarını şöyle özetleyebiliriz.

Nesne tabanlı programlamanın ne olduğunu açıklayabilmek
Neden OOP kullandığımızı anlayabilmek
Class (sınıf) kavramını tanımlayabilmek
Object (nesne) kavramını tanımlayabilmek
Class ve Object arasındaki farkı anlayabilmek
C# ile basit bir sınıf ve nesne oluşturabilmek
OOP'nin temel prensiplerini genel olarak tanıyabilmek

2. Programlama Nedir?

Programlama, bilgisayara bir problemi çözmesi için vereceğimiz talimatların oluşturulmasıdır.

Örneğin:

"Bir öğrencinin notlarını al, ortalamasını hesapla ve sonucu ekrana yazdır."

Bu problemi çözmek için bilgisayara adım adım ne yapacağını söylememiz gerekir.

Programlama dilleri bu talimatları bilgisayarın anlayabileceği şekilde ifade etmemizi sağlar.

Bu derste kullanacağımız programlama dili: C# (C Sharp)

C#, nesne tabanlı programlamayı destekleyen modern bir programlama dilidir.

3. Neden Farklı Programlama Yaklaşımları Var?

Küçük bir program düşünelim:

1. Öğrenciyi oluştur

2. Notlarını gir

3. Ortalamayı hesapla

4. Ekrana yazdır

Program küçükken problem yaşamayabiliriz. Ancak program büyüdükçe işler karmaşıklaşır.

Örneğin bir okul otomasyonu düşünelim:

gibi birçok farklı yapı olacaktır.

Bu yapıların tamamını yalnızca değişkenler ve fonksiyonlarla yönetmeye çalıştığımızda kod giderek karmaşıklaşabilir.

İşte burada nesne tabanlı programlama yaklaşımı devreye girer.

4. Nesne Tabanlı Programlama Nedir?

Nesne Tabanlı Programlama (Object-Oriented Programming – OOP), programı nesneler ve bu nesnelerin arasındaki ilişkiler üzerinden tasarlayan bir programlama yaklaşımıdır.

Gerçek hayatta birçok şeyi "nesne" olarak düşünebiliriz.Örneğin:

Nesne Özellikleri (Properties / Fields)

Örneğin bir öğrencinin:

adı
soyadı
numarası
bölümü

olabilir.

Nesne Davranışları (Methods)

Örneğin öğrenci:

derseGir()
sınavaGir()
kendiniTanit()

gibi davranışlara sahip olabilir.

Gerçek Hayattan Örnek: Araba

Bir araba düşünelim. Arabanın özellikleri:

Marka

Model

Renk

Hız

Arabanın davranışları:

Çalıştır()

Hızlan()

FrenYap()

Durdur()

Bunu programlamaya ARABA nesnesi ile aktarabiliriz.

Özellikler

----------------

Marka

Model

Renk

Hız

Davranışlar

----------------

Calistir()

Hizlan()

FrenYap()

Durdur()

Burada önemli fikir şudur: Bir nesnenin hem verilerini hem de bu veriler üzerinde gerçekleştirebileceği işlemleri birlikte düşünebiliriz.

6. Class (Sınıf) Nedir?

Class, nesnelerin oluşturulacağı bir şablondur. Bir kalıp veya tasarım gibi düşünebiliriz.

Örneğin: Class: Araba

Bu sınıf şunları tanımlayabilir:

Marka

Model

Renk

Hız

Calistir()

Hizlan()

FrenYap()

Fakat class'ın kendisi henüz belirli bir araba değildir.

7. Object (Nesne) Nedir?

Object, bir class'tan oluşturulan örnektir. Örneğin:

Class

↓

Araba

Object

↓

BMW

Aynı class'tan birden fazla nesne oluşturabiliriz.

Araba

│

├── araba1 → BMW

├── araba2 → Mercedes

└── araba3 → Audi

Üç nesnenin de yapısı Araba class'ından gelir. Fakat özellikleri farklı olabilir.

Örneğin:

araba1 Marka: BMW Renk: Siyah Hız: 120

araba2 Marka: Mercedes Renk: Beyaz Hız: 90

8. Class ve Object Farkı

Class Bir şablondur.

Object Bu şablondan oluşturulan gerçek örnektir.

Günlük hayattan örnek verecek olursak :

Class = Ev planı

Object = O plana göre inşa edilmiş gerçek ev

Öğrenci öğrneği düşünelim

Class = Öğrenci

Object = Ahmet

Object = Ayşe

Object = Mehmet

9. C# ile İlk Class'ımız

Şimdi bunu C# ile yapalım.

class Ogrenci

{

public string isim;

public int yas;

public void KendiniTanit()

{

Console.WriteLine("Ben " + isim);

}

Burada Ogrenci adında bir class oluşturduk. Class'ın içerisinde:

public string isim; öğrencinin ismini,

public int yas; öğrencinin yaşını temsil ediyor.

Şu bölüm ise öğrencinin davranışıdır:

public void KendiniTanit()

{

Console.WriteLine("Ben " + isim);

}

10. Class'tan Object Oluşturmak

Şimdi Ogrenci class'ından bir nesne oluşturalım.

Ogrenci ogrenci1 = new Ogrenci();

Burada:

Ogrenci → Class'ın türüdür.

ogrenci1 → oluşturduğumuz nesnenin ismidir.

new Ogrenci() → Ogrenci class'ından yeni bir nesne oluşturur.

11. Nesnenin Özelliklerini Değiştirmek

Nesnenin özelliklerini değiştirmek için nesna_adi.özellik yapısı kullanılır.

ogrenci1.isim = "Ahmet";

ogrenci1.yas = 20;

Artık ogrenci1 için isim = Ahmet yas = 20 olur

Nesnenin metodunu da yinew nesne_adi.method yapısı ile çalıştırabiliriz.

ogrenci1.KendiniTanit();

Bu kod çalıştığında ekranda "Ben Ahmet" yazar.

12. Tam Örnek

using System;

class Ogrenci

{

public string isim;

public int yas;

public void KendiniTanit()

{

Console.WriteLine("Ben " + isim);

Console.WriteLine("Yaşım: " + yas);

}

class Program

{

static void Main()

{

Ogrenci ogrenci1 = new Ogrenci();

ogrenci1.isim = "Ahmet";

ogrenci1.yas = 20;

ogrenci1.KendiniTanit();

}

yukarıdaki program çalıştığında ekran çıktısı aşağıdaki gibi olur.

Ben Ahmet

Yaşım: 20

13. Aynı Class'tan Birden Fazla Object

Bir class'tan birden fazla nesne oluşturabiliriz.

Ogrenci ogrenci1 = new Ogrenci();

Ogrenci ogrenci2 = new Ogrenci();

Sonra özelliklerini farklı verebiliriz:

ogrenci1.isim = "Ahmet";

ogrenci1.yas = 20;

ogrenci2.isim = "Ayşe";

ogrenci2.yas = 22;

Artık elimizde iki farklı nesne olur:

ogrenci1

----------------

isim = Ahmet

yas = 20

ogrenci2

----------------

isim = Ayşe

yas = 22

İkisi de Ogrenci class'ından oluşturulmuştur.

14. Özellik ve Davranış

Nesneler verileri ve bu verilerle ilişkili davranışları bir arada barındırabilir. Örneğin:

Öğrenci için Özellikler:

isim

yas

numara

Davranışlar ise

DerseGir()

SinavaGir()

KendiniTanit()

Araba için Özellikler:

marka

model

hiz

Davranışlar ise

Calistir()

Hizlan()

FrenYap()

Banka Hesabı için Özellikler:

hesapNo

bakiye

musteriAdi

Davranışlar ise

ParaYatir()

ParaCek()

BakiyeGoster()

olabilir.

15. OOP'nin Temel Prensipleri

Nesne tabanlı programlamada ilerleyen derslerde daha ayrıntılı göreceğimiz dört temel kavram vardır:

1. Encapsulation – Kapsülleme

Verilerin ve davranışların kontrollü bir şekilde bir arada tutulması.

2. Inheritance – Kalıtım

Bir sınıfın başka bir sınıftan özellik ve davranışları miras alabilmesi.

Örneğin:

Hayvan

│

┌───────┴───────┐

│ │

Kedi Köpek

3. Polymorphism – Çok Biçimlilik

Aynı arayüz veya yapı üzerinden farklı davranışlar sergileyebilme.

4. Abstraction – Soyutlama

Gereksiz ayrıntıları gizleyerek önemli özelliklere odaklanma.

Bu dört kavramı ilerleyen derslerde tek tek inceleyeceğiz.

16. ÖZET

Programlama

↓

Nesne Tabanlı Programlama

↓

Class

↓

Object

↓

Properties / Fields

↓

Methods

En önemli üç soru:

Class nedir?

Nesneleri oluşturmak için kullanılan şablondur.

Object nedir?

Bir class'tan oluşturulan örnektir.

Neden OOP kullanıyoruz?

Programı gerçek hayattaki varlıkları ve aralarındaki ilişkileri modelleyerek daha düzenli ve yönetilebilir bir şekilde tasarlamaya yardımcı olur.

Son Güncelleme : 05 Kasım 2026 11:19, Perşembe

YORUMLAR () YORUM YAZ

Yorum yapılmamış!

BENZER İÇERİK